مىكنند و يا همه‌ى مردم در هر زمينه‌اى به اهل خبره مراجعه كرده و طبق آن عمل مىكنند . از نظر علماى اسلامى نيز ، مادامىكه شارع مقدس بناى عقلا را رد نكرده باشد ، اين بنا معتبر و ملاك عمل قرار مىگيرد ؛ خواه در امور مربوط به دين باشد ، و خواه در امور مربوط به دنيا . در علم اصول نيز ، در بسيارى از موارد براى اعتبار و حجيّت امرى ، به بناى عقلا استناد شده است . مانند حجيّت خبر واحد و حجيّت استصحاب و حجيّت اصول لفظى و . . . تأخير بيان از وقت حاجت اگر كسى روز اول هفته به غلام خود بگويد : روز دوشنبه بايد كارى را انجام دهى ولى نگويد كه چه كارى را . سپس تا روز سه‌شنبه سكوت كند و روز سه‌شنبه بگويد : روز دوشنبه بايد به عيادت فلان دوست من كه بيمار بود مىرفتى . همه اتفاق دارند « 1 » بر عدم جواز چنين بيانى كه بعد از وقت حاجت شده است . زيرا اين تكليف « ما لا يطاق » خواهد بود ، حتى كسانى كه معتقد به جواز تكليف به « ما لا يطاق » هستند نيز مىگويند چنين چيزى ( تأخير بيان از وقت حاجت ) واقع نشده است . « 2 » برخى گمان كرده‌اند در مستحبات و مكروهات ، تأخير بيان از وقت حاجت جايز است . ولى مرحوم اصفهانى اين توهم را رد مىكند . « 3 »

--> ( 1 ) مبادى الوصول ، ص 161 ؛ الفصول ، ص 226 ؛ العدّة ، ج 2 ، ص 448 ؛ نهاية الافكار ، ج 4 ، ص 152 . ( 2 ) ارشاد الفحول ، ص 173 . ( 3 ) الفصول ، ص 227 .